Glasovi Amerike
Između novinarstva i meke moći.
|28.01.2026
Ova intimna bliskost sa glasovima sa radija nije bila slučajna.
Do te godine, izveštavanje o Kosovu bilo je sporadično, a nedostatak lokalnih dopisnika primoravao je medije da se oslanjaju uglavnom na zvanične jugoslovenske izvore.
Elez Biberaj, koji je počeo da radi u VoA 1986. godine i vodio albanski servis tokom ratnih godina na Kosovu, imao je ključnu ulogu u izgradnji mosta između VoA i albanskog političkog rukovodstva. Foto: Facebook arhiva Eleza Biberaja.
Dvostruka uloga koju je VoA igrao — kao sredstvo informisanja i kao instrument meke moći SAD — prožima istoriju ovog medija još od osnivanja 1942. godine.
Nakon završetka Drugog svetskog rata, sukobi između dva različita modela političke i društvene organizacije – američkog i sovjetskog – intenzivirali su se i pretvorili u globalnu trku za uticaj i ideološku i kulturnu dominaciju.
Akt „Smith–Mundt“ postavio je VoA kao deo američke javne diplomatije. Foto: Otvorena arhiva New York Timesa.
VoA je otelotvorio ono što je američki politolog Joseph Nye definisao kao „meku moć“ (engl. soft power).
Willis Conover ostao je relativno nepoznat unutar američkog društva. Foto: Arhiva VoA.
Conover je intervjuisao centralne figure američkog džeza kao što je Louis Armstrong. Foto: Arhiva VoA.
SAD su proširile svoje polje medijskog uticaja osnivanjem Radio Evrope (RE) i Radio Slobode (RL). Foto: Blinken OSA Archivum.
Kampanja balonima počela je u Čehoslovačkoj. Foto: Hoover Institute Archives.
Iz kancelarija u Minhenu, RE i RL izveštavali su o zemljama iza Gvozdene zavese. Foto: Blinken OSA Archivum.
Iz Minhena, Radio Evropa počela je emitovanje u Poljskoj, Čehoslovačkoj, Mađarskoj, Rumuniji i Bugarskoj, dok je Radio Sloboda emitovala u SSSR-u, funkcionišući kao surogat mediji za društva u ovim zemljama. Foto: Blinken OSA Archivum.
Godine 1986, RFE je organizovao izložbu povodom obeležavanja 30. godišnjice Mađarske revolucije. Foto: Blinken OSA Archivum.
Centralna redakcija RFE/RL preseljena je iz Minhena u Prag 1995. godine, na poziv Václava Havela. Foto: Otvoreni izvor.
Spisi disidenata koji su u ograničenoj meri cirkulisali putem samizdata, emitovani su na RFE/RL i stigli su do šire publike. Foto: Blinken OSA Archivum.
„RFE se izdvaja kao američko-evropski medij, finansiran od strane SAD, ali više lokalan od VoA i više međunarodni od lokalnih medija“, izjavio je Paçariz
Prvi put od 1942. godine, VoA je prekinuo emitovanje u martu 2025. godine. Foto: Rhododendrites / CC
Neizvesna budućnost ova dva emitera dovodi u pitanje model na kojem su izgrađeni.
Gentiana Paçarizi
Gentiana Paçarizi je menadžerica-urednica K2.0.. Završila je diplomski studij novinarstva i odnosa s javnošću na Univerzitetu u Prištini „Hasan Prishtina“.
Ovaj članak je napisan na albanskom.