Prishja e Teatrit erdhi pas dy vjet rezistence nga aktorët, shkrimtarët, artistët dhe aktivistët, vetëm disa javë pasi ndërtesa u shpall një nga shtatë vendet më të rrezikuara të trashëgimisë kulturore në Evropë nga Europa Nostra, dhe pasi Komisioni Evropian bëri thirrje për dialog për ruajtjen e tij. Ky veprim u parapri nga disa akte jokushtetuese dhe të paligjshme në nivele të ndryshme të qeverisjes, ndërsa një padi në Gjykatën Kushtetuese dhe kallëzim për korrupsion kundër transferimit të pronësisë së teatrit nga pushteti kombëtar në atë lokal është akoma në pritje.

Një pjesë e madhe e tokës së publike, mbi të cilën qëndroi Teatri Kombëtar, pritet të shndërrohet në ndërtesë për banesave private dhe qendra tregtare në pjesën më të çmuar të pasurive të patundshme në Tiranë. Qeveria ka pranuar publikisht se nuk ka buxhet për të rindërtuar teatrin.

Kjo ndërtesë, dhe gjithçka që ishte brenda — kostumet, mjetet dhe arkivat e më shumë se tetëdhjetë viteve të historisë së teatrit shqiptar — u rrënuan në mes të natës, të Dielën 17 maj 2020, e shoqëruar nga dhuna policore, mbylljem e rrugëve të komunikimit në zonë, dhe arrestimet e rastësishme.

“Vlerat” dhe “ngjyrat” e punës së Edi Ramës si artist, fjalimet dhe intervistat e tij në skenën ndërkombëtare të artit dhe makineria promovuese që rrethon karrierën e tij ndryshojnë si dita me natën nga politikat që qeveria e tij po ndërmerr në Shqipëri.

Prandaj, ne, të nënshkruarit, u bëjmë thirrje fuqimisht atyre në bashkësinë ndërkombëtare të artit, praktikat e të cilëve përputhen me politikën përparimtare, praktikat etike të punës dhe angazhimin kritik të shoqërisë civile, të rimendojmë mbështetjen e tyre — vlerën dhe ndershmërinë e këtyre angazhimeve — kur duke bashkëpunuar dhe promovuar punën e një artisti-politikan, veprimet e të cilit shkojnë kundër këtyre angazhimeve dhe që ka treguar se është kundërshtar i idealeve përparimtare, demokratike dhe gjithëpërfshirëse në vendin e tij.

Ne bëjmë thirrje botës së artit ndërkombëtar të solidarizohen me qytetarët, aktivistët dhe artistët e Shqipërisë në dënimin e veprimeve të qeverisë së Edi Ramës, dhe për reflektim të plotë mbi implikimet etike dhe artistike të ekspozimit dhe mbështetjes së veprës së tij dhe njëkohësisht politikave të tij.

Imazhi i ballinës: Blerta Hoçia

Shqipërimi: Exit.al

Kjo letër e hapur është botuar fillimisht nga Hyperallergic këtu dhe ka marrë rreth 200 nënshkrime deri në kohën e botimit. Firmëtarët fillestarë janë radhitur poshtë, ndërsa të tjerët po shtohen këtu.

Firmëtarët fillestarë:

Jonida Gashi, akademike, teoria e kulturës, dhe bashkëthemeluese e Qendrës së Artit Bashkëkohor, DebatikCenter, Tiranë;

Vincent W.J. van Gerven Oei, gazetar dhe publikues, The Hague/Tirana/Santa Barbara;

Armando Lulaj, artist dhe regjizor, bashëkthemelues i Qendërs së Artit Bashkëkohor, Tiranë;

Adela Halo, analiste e politikave publike dhe eksperte e antikorrupsioni, kërkuese e histroisë së shekullit të 18 në Universitetin Queen Mary, Londër;

Elvis Hoxhaj, aktivist i të drejtave të njeriut, The Hague/Tiranë;

Raino Isto, editor, ARTMargins Online;

Dritan Hyska, artist, Tirana/Berlin;

Alketa Ramaj, artist, Tiranë;

Ergin Zaloshnja, artist and themeluese i SPUTNIK fanzine, Tiranë;

Pleurad Xhafa, artist dhe bashëkthemelues i Qendërs së artit Bashkëkohor, Tiranë;

Uendy Morava, editore dhe skenariste, Tiranë;

Xheni Karaj, aktiviste e LGBT activist dhe drejtore e Aleanca LGBT, Tiranë;

Eriola Pira, kuratore,Qendra për Artin dhe Politikën Vera List, The New School, New York;

Sonila Meço, produktore, gazetare dhe prezantuese, Tiranë;

Adi Krasta, produktor, gazetar dhe prezantues, Tiranë/Prishtina;

Wolfgang Staehle, artist, New York;

Katerina Kolozova, Drejtori i institutitit të Shekencave Shqoërore dhe Humane në Shkup, Profesor i Filozofisë dhe Epistemologjisë dhe studimeve Gjinore në ISSH dhe Universitetin Amerika, Shkup;

Elvira Dones, shkrimtare, Zvicër;

Vasco Dones, gazetar, Zvicër;

Marco Mazzi, forograf dhe piktor, Firenze;

Neritan Sejamini, editor-in-chief, Exit Albania, Tiranë;

Elidor Mëhilli, Profesor i Associuar, Universiteti i qytetit të New York, New York;

Silvana Toska, Profesore e Associuar, Davidson College, North Carolina;

Adrian Paci, artist, Drejtor i Shkollës së Artit, Shkodër/Milan;

Eni Derhemi, artist, historian arti, dhe kërkues i aritit të periudhës post diktatur, Bologna/Tiranë;

Alice Elizabeth Taylor, gazetare dhe aktiviste e lirë, Tiranë;

Vjosa Musliu, postdoktorante, Free University of Brussels, Belgium;

Barbara Halla, editore, gazeta Asymptote, Tiranë/Paris;

Fatos Lubonja, shkrimtar dhe gazetar, Tirana;

Diana Malaj, shkrimtare dhe bashkëthemeluese e grupit të aktivistëve ATA, Kamëz;

Vasilika Laçi, aktiviste e të drjetave të njeriut dhe grave, Tiranë;

Lori Lako, artist vizual, Firenze/Tiranë;

Besar Likmeta, editor, BIRN Albania;

Gjergji Erëbara, gazetar, BIRN Albania;

Hana Qena, artiste dhe bashkëthemeluese e HAVEIT, Tiranë;

Alketa Sylaj, artist dhe bashkëthemelues i HAVEIT, Prishtina;

Arbërore Sylaj, artist dhe bashkëthemelues i HAVEIT, Prishtina;

Sofia Kalo, antropologe dhe kërkuese, Chicago.

Ndaloni furçat artistike ndaj politikës së Edi Ramës

Letër e hapur drejtuar komuniteti ndërkombëtar të artit.

The Undersigned