Zërat e Amerikës
Midis gazetarisë dhe fuqisë së butë.
|28.01.2026
Kjo afërsi intime me zërat e radios nuk ishte e rastësishme.
Deri në atë vit, raportimi për Kosovën ishte sporadik dhe mungesa e korrespondentëve vendas i detyronte të mbështeteshin kryesisht në burime zyrtare jugosllave.
Elez Biberaj, i cili nisi punën në VoA në vitin 1986 dhe e udhëhoqi shërbimin shqip gjatë viteve të luftës në Kosovë, pati rol thelbësor në ndërtimin e urës mes VoA dhe udhëheqjes politike shqiptare. Fotografia: Arkiva e Facebook të Biberaj.
Roli i dyfishtë që luajti VoA, si mjet informimi dhe si instrument i fuqisë së butë të SHBA, ka përshkuar historinë e këtij mediumi që nga themelimi në vitin 1942.
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, përplasjet mes dy modeleve të ndryshme të organizimit politik dhe shoqëror – atij amerikan dhe atij sovjetik – u intensifikuan dhe u shndërruan në një garë globale për ndikim dhe dominim ideologjik dhe kulturor.
Akti “Smith–Mundt”, e vendosi VoA si pjesë të diplomacisë publike amerikane. Fotografia: Arkivi i hapur i New York Times.
VoA mishëroi atë që politologu amerikan Joseph Nye do ta përkufizonte si “fuqi e butë” (në anglisht: soft power).
Willis Conover mbeti relativisht i panjohur brenda shoqërisë amerikane. Fotografia: Arkivi i VOA.
Conover intervistonte figura qendrore të xhazit amerikan si Louis Armstrong. Fotografia: Arkivi i VOA.
SHBA zgjeroi fushën e saj të ndikimit mediatik me krijimin e Radios Evropa (RE) dhe Radios Liria (RL). Fotografia: Blinken OSA Archivum.
Fushata e balonave nisi në Çekosllovaki. Fotografia: Hoover Institute Archives.
Nga zyret në Mynih, RE dhe RL raportonin për vendet prapa Perdes së Hekurt. Fotografia: Blinken OSA Archivum.
Nga Munihu, Radio Evropa nisi transmetimin në në Poloni, Çekosllovaki, Hungari, Rumani dhe Bullgari, ndërsa Radio Liria në BRSS, duke funksionuar si media surrogate për shoqëritë në këto vende. Fotografia: Blinken OSA Archivum.
Në vitin 1986, REL organizoi një ekspozitë për të përkujtuar 30-vjetorin e Revolucionit Hungarez. Fotografia: Blinken OSA Archivum.
Redaksia qendrore e RFE/RL u zhvendos nga Mynihu në Pragë në vitin 1995, me ftesë të Václav Havelit. Fotografia: Burim i hapur.
Shkrimet e disidentëve që qarkullonin në mënyrë të kufizuar përmes samizdat, u transmetuan nga RFE/RL dhe arritën audienca më të gjera. Fotografia: Blinken OSA Archivum.
“REL dallohet si një medium amerikano-evropian, i financuar nga SHBA, por më vendas se VoA dhe më ndërkombëtar se mediet lokale”, tha Paçarizi.
Për herë të parë që nga viti 1942, VoA ka ndërprerë transmetimin në mars 2025. Fotografia: Rhododendrites/CC
E ardhmja e pasigurt e këtyre dy transmetuesve vë në pikëpyetje modelin mbi të cilin janë ndërtuar.
Gentiana Paçarizi
Gentiana Paçarizi është redaktore menaxhuese në K2.0. Ajo ka mbaruar studimet master për gazetari dhe komunikim me publikun në Universitetin e Prishtinës ‘Hasan Prishtina’.
Ky artikull fillimisht është shkruar në shqip.