S`fundmi | Protesta

Protesta për klimën përmbyll javën e aktiviteteve për ambientin

Nga - 20.09.2019

Biseda jetike për thëngjillin dhe ndryshimin klimatik.

Më shumë se qindra protestues, kryesisht të rinj, u mblodhën në qendër të Prishtinës të premten (20 shtator), për të kërkuar më shumë veprime për mbrojtjen e ambientit.

Protesta ishte pjesë e grevës globale për klimën që është mbajtur anembanë botës në këtë ditë, si pjesë e të cilës qytetarët bënë thirrje që njerëzit në pushtet të bëjnë më shumë për ta luftuar ndryshimin klimatik, ndotjen dhe shkatërrimin e ambientit.

Një prej parimeve kryesore që u shprehën nga protestuesit në Kosovë dhe në botë ishte nevoja e madhe për të kaluar nga lëndët djegëse fosile në energji të ripërtëritshme. Kosova në veçanti e prodhon gati krejt energjinë e saj prej termocentraleve të thëngjillit, dhe po planifikohet të ndërtohet një termocentral i ri, pavarësisht shqetësimeve të dokumentuara në lidhje me shëndetin dhe ambientin.

Pati edhe ankesa për ndërtimin e hidrocentraleve të reja brenda parqeve kombëtare të Kosovës. Ndërtimi i hidrocentraleve, pa marrë parasysh shkatërrimin e ambientit që e shkaktojnë ato, është problem që i shtyu dhjetëra protestues të shkonin në Parkun Kombëtar Sharri në fundjavë për ta kundërshtuar ndërtimin e dy hidrocentraleve të cilat, ata thonë, e rrezikojnë biodiversitetin e mbrojtur të parkut. 

Një protestë e ngjashme u mbajt në Pejë më herët gjatë vitit kundër planit për ta ndërtuar një hidrocentral në Lumbardh. Qindra protestues morën pjesë dhe me sukses e ndalën këtë projekt.

Greva për klimën e të premtes u mbajt njëkohësisht me edicionin e dytë të Javës për Zhvillim të Qëndrueshëm në Kosovë (JZhQK), që nisi më 16 shtator dhe do të vazhdojë deri më 22 shtator.

JZhQK është platformë që mundëson dialog mes palëve të ndryshme të interesit në lidhje me temat që kanë të bëjnë me zhvillimin e qëndrueshëm, siç janë menaxhimi i qëndrueshëm i sektorit të mjedisit, burimet e ripërtëritshme të energjisë dhe efiçenca, ekonomia qarkore, planifikimi urban, ndryshimet klimatike, menaxhimi i ujërave dhe edukimi për zhvillim të qëndrueshëm.

Learta Hollaj nga Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP), është koordinatore e ngjarjes. Ajo tha se synimi i këtij edicioni të JZhQK është që mesazhet e nxjerra nga ngjarja të përcillen tek strukturat e reja që do të udhëheqin vendin pas zgjedhjeve dhe të shërbejnë si mjet për të matur progresin e arritur në temat e caktuara. JZhQK mbështetet nga disa qeveri lokale dhe institucione ndërkombëtare, nga BE-ja dhe Gjermania, si dhe nga organizatat lokale që kanë në fokus ambientin.

Çfarë po ndodh?

JZhQK përfshin aktivitete të ndryshme, si konferenca të nivelit të lartë në lidhje me zhvillimin e qëndrueshëm, trajnime mbi qëndrueshmërinë në sektorin privat, punëtori me të rinj, sport dhe balet për mjedisin, shfaqjen e filmave me kinema solare, dita pa automjete, masterklasa për vetëdijësimin rreth mbrojtjes së mjedisit, takim me qytetarët e Obiliqit për të diskutuar sfidat mjedisore të kësaj komune, e të tjera.

Si pjesë e JZhQK do të shfaqen dy filma në bashkëpunim me DokuFest dhe partnerë lokalë. Shfaqjet e filmave të përzgjedhur “Climate Change – The Facts” dhe “Trashed” janë mbajtur gjatë javës në Prishtinë, si dhe në Gjakovë, Mitrovicë, Kamenicë, Pejë dhe Graçanicë.

Hollaj thotë se këta filma të shquar i trajtojnë dy tema që trajtohen nga afër në kuadër të kësaj jave, dhe janë “të një rëndësie lokale, regjinale dhe globale”. 

Protagonisti i “Trashed” nga Candida Brady, aktori britanik Jeremy Irons, mundohet të paraqesë shtrirjen e problemit të mbeturinave përmes udhëtimeve nëpër disa prej vendeve më të bukura në botë që u është zënë fryma nga ndotja. Filmi pikëllues është një përpjekje e suksesshme për të mbytur ndjenjat e fundit të skepticizmit dhe indiferencës ndaj ndotjes dhe mbeturinave.

Në opinion është ende aktiv debati mbi atë nëse prioritetet e qeverisë duhet të fokusohen drejt energjisë së ripërtërishme, apo energjisë së prodhuar nga thëngjilli.

Foto: Atdhe Mulla / K2.0
Foto: Atdhe Mulla / K2.0
Foto: Atdhe Mulla / K2.0
Foto: Atdhe Mulla / K2.0

“Nëse mendoni që mbeturinat janë problem i tjetërkujt, mendoni edhe një herë” është mesazhi që mëton të përcjellë ky dokumentar i prodhuar më 2012. Në tentim për ta prekur sa më thellë ndërgjegjen njerëzore dhe për ta nxitur reagimin ndaj problemit të ndotjes, filmi vë në pah pushtimin e shumë plazheve të bukura të Italisë, Qipros e Francës nga grumbujt masivë të mbeturinave që me ndihmën e njeriut po e fitojnë betejën ndaj natyrës.

Qëllimi i këtij edicioni është të vetëdijësohen sa më shumë qytetarët për temat e trajtuara dhe të angazhohen në këtë drejtim.

JZhQK është aktive në plot qytete. “Ideja është që të zgjerohemi gjithnjë më shumë dhe të bëhet një platformë gjithpërfshirëse”, shpjegon Hollaj.

Një tjetër temë e rëndësishme që po diskutohet gjatë Javës për Zhvillim të Qëndrueshëm është energjia, në një kohë kur në opinion është ende aktiv debati nëse prioritetet e qeverisë duhet të fokusohen drejt energjisë së ripërtëritshme, apo energjisë së prodhuar nga thëngjilli.

Polemika për energjinë elektrike

Në vitin 2017, qeveria e Kosovës e nënshkroi një kontratë me konsorciumin amerikan Contour Global për ndërtimin e një termocentrali të ri të quajtur Kosova e Re. Por Banka Botërore u tërhoq nga projekti më 10 tetor, 2018, duke argumentuar që më nuk mund të justifikoheshin në bazë ekonomike investimet në thëngjill.

Pavarësisht tërheqjes së Bankës Botërore, qeveria e Kosovës është zotuar të vazhdojë me ndërtimin e termocentralit të ri dhe është duke kërkuar alternativa të reja të financimit.

Të martën në Hotel Emerald në Prishtinë u mbajt debati “Energjia për të Ardhmen” ku u diskutua për situatën e përgjithshme të energjisë në Kosovë, si dhe sfidat, drejtimet e përgjithshme, trendet e zhvillimit, efiçencën e energjisë, burimet e ripërtëritshme, potencialin, si dhe sukseset e arritura në transicionin e energjisë. 

Valdrin Lluka, Ministër në largim për Zhvillim Ekonomik, tha se deri në vitin 2030, të paktën 32% e energjisë së Kosovës duhet të prodhohet nga burimet e ripërtëritshme, ndërsa Ambasadori Gjerman në Kosovë, Christian Heldt, tha që transicioni i energjisë është problem i nivelit të lartë me të cilin po përballet edhe Gjermania.

Në debat morën pjesë edhe kandidatët për deputetë Dardan Sejdiu nga koalicioni AAK/PSD dhe Hekuran Murati nga Lëvizja Vetëvendosje. Të dy e kritikuan ndërtimin e termocentralit të ri.

Në anën tjetër, Visar Azemi nga Balkan Green Foundation (BGF) shprehu zhgënjimin që patitë politike në Kosovë ende nuk janë distancuar nga planet për të prodhuar energji nga thëngjilli.

Java për Zhvillim të Qëndrueshëm do të vazhdojë të mbahet deri të dielën, më 22 shtator. Java që vjen është Java e Diplomacisë për Klimën, e cila do të përfshijë mjaft aktivitete.

Për shembull, Gaia po planifikon të organizojë diskutime publike në Obiliq – komunë e cila po vuan nga pasojat e termocentraleve të saj – si dhe punëtori në shkolla dhe një ekspozitë. Zyra e BE-së në Kosovë do të mbajë shfaqje të filmave, diskutime dhe punëtori si pjesë të kësaj jave.

Foto kryesore: Atdhe Mulla / K2.0.

KOMENTET

0
KOMENTO

KOMENTO

Kthehu n'fillim

THANKS FOR YOUR COMMENT

AFTER A QUICK CHECK IT WILL BE PUBLISHED HERE. PLEASE BE PATIENT.

THANKS FOR SUBSCRIBING

THANKS FOR YOUR COMMENT

AFTER A QUICK CHECK IT WILL BE PUBLISHED HERE. PLEASE BE PATIENT.