Me fshirjen e pjesëve të skenarëve që ishin më poshtëruese, e organizuan një thirrje për përzgjedhjen e aktorëve në Prishtinë.

“Përzgjedhja e ekipit të aktorëve në Kosovë ishte një lajm i madh”, tha Korolija. “Mendoj se shumë aktorë e pranuan ftesën vetëm për kuriozitet. Kush është ky produksion nga Serbia që po e organizon një përzgjedhje aktorësh kaq të madhe për rreth 20 role? Megjithatë që të gjithë dyshonin shumë tek ne”.

Përmes bisedave të gjata dhe përkushtimit në ndërtimin e besimit, ia dolën të merrnin në ekip aktorë të mirë si Safqiu dhe Pallaska, por më shumë vështirësi patën t’i bindnin aktorët e rinj shqiptarë që të nënshkruanin.

“Patëm probleme që nga fillimi me aktorët shqiptarë që u pajtuan… dhe pastaj nuk u shfaqën në sheshxhirim, sepse frikësoheshin të luanin role si gangsterë shqiptarë në një serial serb”, tha Stoimenov, përpara se Korolija ta ndërpriste. “Diçka që është normale, është krejtësisht normale”, tha ajo. “Për ta ishte vërtet problematike ta pranonin rolin në serialin tonë”.

Një gjë të tillë vërejti edhe Bajraktaraj. “Për aktorët më të rinj … ishte ndryshe”, tha ai. “Mendoj se disa prej tyre e refuzuan sepse nuk ndiheshin rehat të shkonin në Beograd, gjë që është mjaft e drejtë. Por pastaj më vonë erdhën”.

Në kohën kur u hap thirrja për përzgjedhjen e ekipit të aktorëve për sezonin e dytë, seriali tashmë kishte bërë bujë dhe të gjithë dëshironin të bëheshin pjesë.

Refet Abazi, aktor veteran nga Shkupi dhe profesor universitar i arteve dramatike në Shkup dhe Tetovë, luajti një rol të vogël në sezonin e parë si Isa, një rojë i vjetër i besueshëm i klanit Berisha. Në sezonin e dytë, personazhi u zhvendos në skenën qendrore, njësoj si pozicioni i Abazit në grupin e produksionit, ku ishte këshilltar për përzgjedhjen e aktorëve dhe dialogun shqiptar.

“Igor apo Tea e përmendën në një intervistë se unë isha këshilltar për përzgjedhjen e aktorëve shqiptarë”, tha Abazi, “dhe tani të gjithë më pyesin: “Kur do të jetë audicioni i radhës? Kur do të hapet thirrja për përzgjedhje të aktorëve”?

“Po më dërgojnë mesazhe: “Mos më harro”!

***

Si njëra nga përpjekjet e para serioze në Serbi ose shtete të tjera post-jugosllave për ta krijuar llojin e prodhimit televiziv prestigjioz, që është zhvilluar në Shtetet e Bashkuara dhe Evropën Perëndimore gjatë dy dekadave të fundit, seriali oferton një nën-zhanër të ri televiziv: noir balkanik.

“Shikoje ndonjë serial skandinav”, tha Stoimenov. “A mund ta dallosh nëse kjo urë, kjo vrasje, është daneze, suedeze, norvegjeze, finlandeze? Është thjesht noir skandinav. Është kjo çfarë dëshiruam të bënim, diçka që është veç serial ballkanik”.

Duke mos u mjaftuar të jetë vetëm një “serial serb”, “Besa” nënkuptueshëm tregon rrugën përpara për serialet, storiet dhe bashkëprodhimet e ardhshme shumëgjuhëshe transballkanike.

Bajraktaraj, i vetëdijshëm ose jo, anoi në këndin e noir-it ballkanik kur mjeshtëroi karakterin e tij. “Nuk doja që Dardani të ishte thjesht një kopje e atyre mjeshtërve të mëdhenj, [Marlon] Brando dhe [Al] Pacino dhe të tjerëve”, tha ai. “Doja që ai të ishte nga malet karstike. Si njerëzit të fshatit tim. Si kushërinjtë e mi. Si unë”. Noir-it ballkanik kërkon një kriminel ballkanik.

Hezitimi i disa aktorëve shqiptarë për të luajtur kriminelë të tillë nuk lidhej vetëm me faktin se “Besa” është prodhim serb. Teksa në të kaluarën italianët ishin nacionaliteti i preferuar për kriminelët e organizuar në film dhe televizion, si në “The Godfather” (në shq. “Kumbari”) ose “The Sopranos” (në shq. “Sopranët”), në dy dhjetë vitet e fundit filmat hollivudian kanë më shumë gjasa që si personazhe të këqij t’i kenë rusët ose bullgarët, ose serbë, apo gjithnjë e më shumë, shqiptarët.

Një pyetje me të cilën shpesh ballafaqohen aktorët nga këto vende është nëse është e përshtatshme ta pranojnë një rol duke qenë të vetëdijshëm se rezultati përfundimtar do të jetë një portretizim i vendit të tyre si një strofkë kriminelësh dhe banditësh. Është vendim që është veçanërisht sfidues, duke qenë se këto role janë shpesh të vetmet që u ofrohen aktorëve nga rajoni dhe refuzimi për ta pranuar një rol të tillë klishe thjesht nënkupton se dikush tjetër do ta plotësojë atë.

Një numër i aktorëve shqiptarë në “Besa”, përfshirë disa që nuk folën për publikun, përmendën filmat klasikë mafioz të viteve të ’70-ta dhe ’80-ta lidhur me përfshirjen e tyre në serialin serb. A duhej t’i refuzonin rolet në këta filma aktorët italo-amerikanë?

“Besa” - prurje drejt noir-it ballkanik

Seriali serb për mafiozët shqiptarë gjen publik në Prishtinë e Beograd.

Daniel Petrick

“Besa” - prurje drejt noir-it ballkanik

Seriali serb për mafiozët shqiptarë gjen publik në Prishtinë e Beograd.

Daniel Petrick